Uszkodzenia regałów magazynowych – strefa zielona, pomarańczowa i czerwona

Operator wózka zahaczył o słup regału. Profil jest wgnieciony, ale regał nadal stoi, a palety wyglądają stabilnie. Czy można dalej z niego korzystać? Uszkodzenia regałów magazynowych ocenia się nie „na oko”, lecz według rodzaju i wielkości deformacji. Norma PN-EN 15635 pozwala zakwalifikować część z nich do strefy zielonej, pomarańczowej albo czerwonej i przypisać do każdej konkretny sposób działania.

Jakie uszkodzenia regałów występują najczęściej?

Najczęściej uszkodzeniom ulegają elementy znajdujące się w zasięgu wózków i transportowanych ładunków: przede wszystkim słupy oraz dolne części ram regałowych.

Uderzenie widłami, paletą albo samym wózkiem może pozostawić wgniecenie, wygiąć profil lub przemieścić element względem jego pierwotnego położenia. Niewielka deformacja nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowego wyłączenia całego regału, ale powinna zostać zgłoszona i oceniona.

Podczas kontroli sprawdza się m.in.:

• słupy regałowe – wgniecenia, trwałe wygięcia i odchylenia,
• stężenia ram – odkształcenia, pęknięcia oraz brakujące elementy,
• belki nośne – trwałe ugięcia, skręcenia i uszkodzenia połączeń,
• zabezpieczenia belek – brak zawleczek lub innych elementów blokujących,
• kotwy i stopy słupów – poluzowanie, wyrwanie albo przemieszczenie,
• osłony i odbojnice – uszkodzenia mogące ograniczyć ich dalszą skuteczność.

Samo miejsce uszkodzenia też podpowiada jego możliwą przyczynę. Powtarzające się wgniecenia pierwszych słupów przy skrzyżowaniu alejek mogą wskazywać na problem z organizacją ruchu, szerokością przejazdu albo niedostatecznym zabezpieczeniem konstrukcji.

Naprawienie elementu usuwa skutek. Jeżeli uderzenia powtarzają się w tym samym miejscu, trzeba również usunąć ich przyczynę.

Strefa zielona, pomarańczowa i czerwona – co oznaczają?

Klasyfikacja uszkodzeń według PN-EN 15635 działa jak sygnalizacja świetlna: zielony oznacza obserwację, pomarańczowy wymaga zaplanowania naprawy, a czerwony – natychmiastowego odciążenia i wyłączenia uszkodzonego obszaru z użytkowania.

PN-EN 15635:2010 dotyczy użytkowania i utrzymania stalowych statycznych systemów składowania. Polska wersja normy jest dostępna w katalogu Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Strefa zielona

Zielony kolor nie oznacza, że można o uszkodzeniu zapomnieć.

Element może pozostać w eksploatacji, ale deformację należy odnotować i ponownie sprawdzać podczas kolejnych kontroli. Dzięki temu można wychwycić sytuację, w której kolejne uderzenie pogłębi wcześniejsze uszkodzenie.

Strefa pomarańczowa

Uszkodzenie pomarańczowe regału wymaga działania możliwie szybko, ale nie oznacza automatycznie konieczności natychmiastowego opróżnienia całego pola.

Po usunięciu ładunku z miejsca objętego uszkodzeniem nie powinno się go jednak ponownie obciążać przed wykonaniem naprawy. PN-EN 15635 przewiduje dla tej kategorii maksymalnie 4 tygodnie na przeprowadzenie działań naprawczych. Jeżeli nie zostaną wykonane w tym terminie, uszkodzenie powinno zostać przekwalifikowane do strefy czerwonej.

Dlatego przy oznaczeniu strefy pomarańczowej istotna jest również data stwierdzenia uszkodzenia.

Strefa czerwona

Strefa czerwona regału oznacza uszkodzenie na tyle poważne, że zagrożony obszar należy natychmiast odciążyć i zabezpieczyć przed dalszym użytkowaniem.

Nie wystarczy przekazać operatorom ustnej informacji, że „tego pola na razie nie używamy”. Miejsce powinno zostać fizycznie oznaczone i odizolowane w sposób uniemożliwiający przypadkowe ponowne odłożenie palety.

Dopiero po naprawie lub wymianie uszkodzonego elementu oraz potwierdzeniu możliwości dalszej eksploatacji regał może wrócić do użytkowania.

Dopuszczalne odkształcenia słupa regału – jak wygląda pomiar?

Odkształcenie słupa regału ocenia się przez pomiar trwałego wygięcia elementu na odcinku 1 m, a graniczna wartość zależy od kierunku deformacji.

Dla podstawowej oceny uszkodzeń słupów i stężeń stosuje się następujące wartości:

Wartości mierzy się względem prostego odcinka o długości 1000 mm.

Nie każde uszkodzenie można jednak sprowadzić do trzech liczb.

Pęknięty element, uszkodzone połączenie belki, zdeformowana stopa słupa czy naruszona kotwa wymagają osobnej oceny. Jeżeli nie masz pewności, do której kategorii należy uszkodzenie, nie próbuj kwalifikować go wyłącznie na podstawie zdjęcia albo pomiaru wykonanego przypadkową miarką.

Masz uszkodzony regał i nie wiesz, czy może pozostać w użyciu?

Przy zgłoszeniu przygotuj typ regałów, zdjęcia uszkodzenia, lokalizację elementu w magazynie i – jeśli ją masz – dokumentację lub ostatni protokół z przeglądu. Zgłoś serwis regałów magazynowych lub zadzwoń: 574 494 181.

Co z ugięciem belki regału?

Ugięcie belki pod obciążeniem nie jest automatycznie uszkodzeniem, ponieważ element nośny może sprężyście odkształcać się podczas pracy – problem pojawia się, gdy deformacja jest nadmierna albo pozostaje po rozładunku.

Dla belek regałów paletowych jako wartość odniesienia stosuje się maksymalne ugięcie sprężyste L/200, gdzie L oznacza długość belki. Dla belki o długości 2700 mm daje to 13,5 mm ugięcia pod obciążeniem.

Istotne jest słowo „sprężyste”.

Jeżeli po zdjęciu ładunku belka wraca do pierwotnego kształtu, sytuacja wygląda inaczej niż w przypadku trwałego wygięcia, skręcenia profilu albo pęknięcia w obrębie połączenia belki ze wspornikiem.

Do kontroli powinny więc skłonić nie tylko widoczne ugięcia, ale również:

• pęknięcia lub deformacje przy zaczepach,
• skręcenie belki,
• brak zabezpieczenia belki przed przypadkowym wypięciem,
• trwałe wygięcie widoczne po rozładunku,
• ślady uderzenia widłami albo paletą.

W takich przypadkach sam pomiar strzałki ugięcia nie wystarcza do oceny stanu elementu.

Jak oznakować uszkodzony regał w magazynie?

Uszkodzony regał powinien być oznaczony tak, aby operator nie mógł omyłkowo ponownie wykorzystać pola wyłączonego z eksploatacji, a informacja o usterce powinna trafić do osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo urządzeń do składowania.

Przy strefie pomarańczowej oznaczenie powinno co najmniej identyfikować miejsce oraz datę zakwalifikowania uszkodzenia. To pozwala kontrolować czterotygodniowy termin na wykonanie naprawy.

Przy strefie czerwonej samo oznaczenie nie wystarcza. Zagrożone pole lub większy fragment konstrukcji trzeba odciążyć i fizycznie wyłączyć z użytkowania.

Dobrze działająca procedura powinna pozwolić odpowiedzieć na cztery pytania:

• gdzie dokładnie znajduje się uszkodzenie,
• kiedy je zgłoszono,
• jak zostało sklasyfikowane,
• kto odpowiada za dalsze działanie i sprawdzenie naprawy.

Zdjęcie jest przydatnym elementem dokumentacji, ale nie zastępuje pomiaru i oceny konstrukcji.

Czego nie robić po wykryciu uszkodzenia?

Największym błędem jest pozostawienie deformacji bez oceny tylko dlatego, że regał nadal stoi i nie widać zmiany jego geometrii z kilku metrów.

Nie powinno się również samodzielnie prostować uszkodzonych profili ani spawać elementów konstrukcyjnych bez technologii zaakceptowanej dla danego systemu. Przywrócenie elementowi pierwotnego wyglądu nie oznacza automatycznie przywrócenia jego pierwotnych parametrów.

Drugi częsty problem to naprawienie skutku bez sprawdzenia przyczyny.

Jeżeli ten sam słup jest regularnie uderzany przez wózki, po wymianie warto przeanalizować zastosowanie osłon regałów magazynowych albo odbojnic magazynowych, organizację ruchu i dostępny prześwit.

Kiedy wezwać serwis regałów magazynowych?

Serwis warto wezwać zawsze wtedy, gdy odkształcenie przekracza granice strefy zielonej, element jest pęknięty albo nie jesteś w stanie jednoznacznie ocenić, czy regał może być dalej bezpiecznie użytkowany.

Przepisy BHP nakładają na pracodawcę ogólny obowiązek zapewnienia odpowiedniego stanu urządzeń i prowadzenia systematycznych kontroli warunków pracy. Podstawę stanowi m.in. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Szczegółową metodę oceny stalowych systemów składowania opisuje natomiast PN-EN 15635:2010. Stosowanie Polskich Norm jest co do zasady dobrowolne, ale norma dostarcza uznanej metody organizacji kontroli i oceny uszkodzeń regałów.

Jeżeli jutro rano zauważysz wgnieciony słup, nie zaczynaj od pytania, czy regał „jeszcze wytrzyma”. Oznacz miejsce, zgłoś uszkodzenie i doprowadź do jego pomiaru oraz klasyfikacji. Zielone pozostanie pod obserwacją, pomarańczowe trzeba skierować do naprawy, a czerwone wymaga natychmiastowego wyłączenia zagrożonego obszaru.