Regały bez tabliczki i dokumentacji – jak ustalić nośność nieznanego systemu

Przejmujesz halę po poprzednim najemcy. Regały stoją, wyglądają na sprawne, ale nie ma instrukcji, projektu ani tabliczek z dopuszczalnym obciążeniem. W takiej sytuacji nie powinno się przyjmować nośności na podstawie wyglądu konstrukcji. Potrzebna jest identyfikacja systemu, sprawdzenie jego konfiguracji i – jeśli dokumentacji nie da się odzyskać – techniczne określenie dopuszczalnych obciążeń.

Skąd biorą się regały „bez metryki”?

Brak dokumentacji najczęściej dotyczy regałów po poprzednim najemcy, instalacji kupionych na rynku wtórnym albo systemów wielokrotnie przenoszonych i przebudowywanych.

W magazynie może pozostać kompletna konstrukcja, ale przez lata giną instrukcje, projekty i protokoły montażowe. Czasem zachowała się tabliczka znamionowa, lecz układ regału został później zmieniony – belki przeniesiono na inną wysokość, dodano poziomy albo wykorzystano elementy z innej instalacji.

Sam fakt, że regały pracowały w tym miejscu przez kilka lat, nie potwierdza ich aktualnej nośności.

Podobny problem pojawia się przy zakupie używanych regałów. Dokumentacja powinna odpowiadać dokładnie konstrukcji, która trafia do magazynu: producentowi, systemowi, profilom, belkom i konfiguracji. Jeśli dokumenty dotyczą podobnego regału, ale nie tej konkretnej instalacji, nie można automatycznie przepisać z nich parametrów obciążenia.

Przy przejęciu takich regałów dobrym pierwszym krokiem jest przegląd regałów połączony z inwentaryzacją systemu.

Dlaczego nośności regału nie można oszacować na oko?

Dwa regały, które z alejki wyglądają niemal identycznie, mogą mieć inną nośność ze względu na profil słupa, grubość materiału, rodzaj belki, wysokość poziomów, sposób stężenia i konfigurację całego pola.

Znaczenie ma nie tylko szerokość belki czy wysokość słupa. Na parametry konstrukcji wpływają również geometria profili, perforacja, sposób wykonania połączeń, rozstaw poziomów składowania oraz liczba i rozmieszczenie obciążeń.

Przykładowo zmiana wysokości pierwszego poziomu belkowego może zmienić warunki pracy ramy. Przeniesienie belek w inne otwory nie oznacza więc automatycznie, że można dalej stosować wartości ze starej tabliczki.

Przepisy BHP wymagają, aby masa składowanego ładunku nie przekraczała dopuszczalnego obciążenia urządzeń przeznaczonych do składowania. W magazynie powinny być też wywieszone czytelne informacje o dopuszczalnym obciążeniu regałów. Szczegółowe wymagania dotyczące składowania zawiera rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jeśli wartości obciążenia nie są znane, nie ma podstaw do wpisania na nową tabliczkę liczby zaczerpniętej z podobnego regału znalezionego w internecie.

Więcej o samym oznakowaniu znajdziesz we wpisie oznaczenia regałów w magazynie – jakie informacje zawierają.

Jak rozpoznać producenta i system regałowy?

Identyfikację warto rozpocząć od oznaczeń producenta, kształtu profilu słupa, perforacji, zaczepów belek oraz charakterystycznych elementów ramy.

Na początek trzeba sprawdzić, czy na konstrukcji zachowały się naklejki, wybite symbole, stare tabliczki, oznaczenia na belkach albo logo producenta. Nawet fragment dawnej dokumentacji może skrócić cały proces.

Jeżeli oznaczeń nie ma, podczas inwentaryzacji zbiera się między innymi:

• wymiary i przekrój słupów,
• kształt oraz rozstaw perforacji,
• długość, wysokość i przekrój belek,
• rodzaj zaczepów belka–słup,
• budowę stężeń ramy,
• wymiary stóp słupów i sposób kotwienia,
• wysokość kolejnych poziomów składowania,
• szerokość pól i konfigurację całej instalacji.

Przydatne są zdjęcia detali. Samo zdjęcie całego ciągu regałowego zwykle nie wystarcza do pewnego rozpoznania systemu.

Po ustaleniu producenta można próbować odtworzyć dokumentację u źródła. Producent lub jego przedstawiciel może dysponować tabelami obciążeń, instrukcjami albo danymi technicznymi dotyczącymi starszego systemu.

Sytuacja staje się trudniejsza, gdy w jednym regale znajdują się elementy kilku systemów. Belka, która pasuje do perforacji słupa, nie musi tworzyć z nim układu o znanych i potwierdzonych parametrach.

Ekspertyza nośności – co zrobić, gdy producenta nie da się ustalić?

Jeżeli dokumentacji nie można odzyskać, nośność trzeba określić na podstawie rzeczywistej konstrukcji i jej konfiguracji, a nie na podstawie podobieństwa do innego systemu.

Proces zaczyna się od dokładnej inwentaryzacji. Trzeba ustalić, z jakich elementów wykonano regał, w jakim są stanie i jak zostały połączone. Ocenia się również aktualny układ belek, stężeń, kotew i ram.

W przypadku regałów paletowych zasady projektowania konstrukcji opisuje obecnie seria PN-EN 15512. Aktualnym dokumentem odniesienia dla regałów paletowych o zmiennej konfiguracji jest PN-EN 15512+A1:2022-08. Z kolei PN-EN 15635:2010 dotyczy użytkowania i utrzymania stalowych systemów składowania.

Przy nieznanym systemie samo wykonanie kilku pomiarów może nie wystarczyć. Do obliczeń potrzebne są wiarygodne dane o elementach konstrukcji i ich właściwościach. Jeśli nie da się ich potwierdzić na podstawie dokumentacji producenta, zakres ekspertyzy może wymagać dodatkowej analizy technicznej lub badań.

Ścieżka postępowania wygląda zwykle następująco:

Takie podejście różni się od zwykłego przeglądu technicznego. Podczas przeglądu ocenia się przede wszystkim stan użytkowanej konstrukcji. Jeśli nie wiadomo, jaka była projektowa nośność regału, sam brak uszkodzeń nie pozwala jeszcze jej określić.

Temat szerzej opisaliśmy również w poradniku określenie nośności regałów – jak to zrobić.

Kiedy można wykonać tabliczkę zastępczą?

Nową tabliczkę z nośnością można przygotować dopiero wtedy, gdy wartości obciążeń zostały wiarygodnie ustalone dla rzeczywistej konfiguracji regału.

Samo wykonanie tabliczki jest proste. Trudniejszą częścią jest ustalenie, jakie dane można na niej bezpiecznie umieścić.

Jeżeli udało się zidentyfikować system i odzyskać dokumentację producenta, trzeba jeszcze sprawdzić, czy regał nadal stoi w konfiguracji przewidzianej w tych dokumentach. Liczba poziomów, wysokość belek i zastosowane komponenty muszą odpowiadać wariantowi, dla którego określono obciążenia.

Przy nieznanym systemie tabliczka powinna być efektem wcześniejszej ekspertyzy, a nie próbą „uzupełnienia brakującego oznakowania”.

Zmiana konfiguracji w przyszłości może wymagać ponownej weryfikacji. Przeniesienie belek, rozbudowa pola czy wymiana elementów może sprawić, że wcześniejsze informacje o nośności nie będą już odpowiadały rzeczywistemu układowi.

Co robić z regałami do czasu ustalenia nośności?

Jeśli nośność regału jest nieznana, nie powinno się wprowadzać pełnego obciążenia tylko na podstawie doświadczenia operatorów lub tego, co wcześniej składował poprzedni użytkownik.

Najbezpieczniejsza kolejność to ustalenie, które strefy mają niepotwierdzone parametry, zebranie dostępnej dokumentacji i przeprowadzenie oceny technicznej. Sporna część instalacji powinna pozostać odpowiednio zabezpieczona do czasu ustalenia zasad jej użytkowania.

Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do regałów, przy których oprócz braku dokumentacji występują także:

• wgniecione lub skrzywione słupy,
• ślady spawania i nieudokumentowanych napraw,
• elementy o różnych kolorach i profilach wskazujące na mieszanie systemów,
• brakujące stężenia albo zabezpieczenia belek,
• zmiany konstrukcji wykonane bez aktualizacji dokumentacji,
• problemy z kotwieniem lub stanem posadzki.

W takim przypadku trzeba rozwiązać dwa osobne problemy: ustalić parametry konstrukcji i ocenić jej obecny stan techniczny.

New Rack System podczas przeglądów regałów magazynowych sprawdza m.in. stan konstrukcji, mocowania, elementy nośne, stabilność i obciążenie oraz przygotowuje raport z zaleceniami. Jeśli wykryte zostaną elementy wymagające wymiany lub modernizacji, kolejnym etapem może być serwis regałów.

Przy regałach po poprzednim najemcy najgorszym rozwiązaniem jest wydrukowanie nowej tabliczki na podstawie wartości „podobnego” systemu. Najpierw trzeba ustalić, co faktycznie stoi w magazynie, w jakiej konfiguracji i jakie obciążenia można dla niej potwierdzić. Dopiero na tej podstawie można bezpiecznie oznakować regał i dopuścić go do pracy z określonym obciążeniem.